Mukono

De opdracht, zoek een link met water, vormde het werk op manieren die Woudt niet had kunnen voorzien. De gemeenschappelijke waterputten interesseerden hem fotografisch niet: een put is een put, en water dat uit een buis komt voelde te ver verwijderd van water zelf. Dus reden hij en George naar een gemeenschap aan het meer, waar George het dorpshoofd kende en toegang verkreeg.

Bij het meer speelden kinderen in het ondiepe water. Woudt hoorde ze voordat hij ze zag. Hij liep naar het geluid toe. De kinderen merkten hem op. Ze begonnen op hun handen te lopen in het water, te springen, te spatten. "Dat zijn dingen die ik niet van tevoren heb aangegeven. Dat zijn de dingen die ontstaan."

De stillevens kwamen voort uit een ander soort aandacht. Rijdend door het gebied bleef Woudt jerrycans opmerken, de gele plastic vaten die dagelijks door families worden gebruikt om water te dragen. Hij begon ze te zien als sculpturale objecten. Hij begon ze te ordenen, een toren te bouwen, te testen hoe abstract ze konden worden. "Ik begon er een op de grond te plaatsen en het werd heel abstract, meer als kunst." Het bepalende beeld uit die sessie was niet gepland: de zorgvuldig gestapelde toren stortte in op exact het moment dat de sluiter klikte, en bracht beweging en imperfectie binnen die door veel van Woudts bredere werk loopt. "Je kunt het tien keer proberen om te gooien en je krijgt dat niet. Dat maakt het bijzonder."

De portretten kwamen voort uit dezelfde openheid. Bij een gezin fotografeerde hij een vrouw die simpelweg een van de aanwezige familieleden was. Geen verhaal geconstrueerd rondom haar. Hij arriveerde, hij keek, iets trok zijn aandacht en hij maakte het beeld. De meest iconische foto van het project ontstond op dezelfde manier. Lopend door Mukono kwam Woudt een jong meisje tegen, onberispelijk gekleed: een jurk, een parelsnoer, een hoed, haar kleding bewegend in de wind. Ze stond met volledige gratie, alsof ze uit een andere tijd was gestapt. "Je zou zeggen dat ze was gestyled en neergezet, maar ze liep gewoon netjes rond met een soort parelsnoer, een hoed en een prachtige jurk. Haar jurk wapperde en haar handen; alles klopte. Het was alsof ze uit een andere tijd kwam." Dit beeld, dat bekend werd als The Queen of Mukono, is het symbool van het hele project.

De handenfoto kwam voort uit een herkenning die gedurende de reis was opgebouwd. Woudt fotografeert vaak handen. Op een gegeven moment bij het water kwamen de twee draden samen. "Ik wilde handen fotograferen, maar in combinatie met water. Dan heb je meteen de verbinding weer." Het beeld van handen die zich wassen in het meerwater werd het hoofdbeeld dat de Marie-Stella-Maris Foundation gebruikte.

Het volledige project werd in drie dagen gefotografeerd. "Het is bizar dat dit in drie dagen is gemaakt," heeft Woudt gezegd. "Zonder de samenwerking met Marie-Stella-Maris had ik deze beelden nooit gehad."

Thema's en intentie

Mukono is geen liefdadigheidsproject. Het documenteert geen ontberingen en het zoekt niet het beeld van lijden dat de visuele standaard is geworden voor werk gemaakt in contexten van armoede of ongelijkheid. Woudts keuze, gemaakt voordat hij aankwam en volgehouden tot het einde, was het tegenovergestelde: schoonheid zoeken, waardigheid en de kleine momenten die voortduren ongeacht de omstandigheden.

"Ik focus me nooit op de slechte, moeilijke of meelijwekkende kanten van een samenleving," heeft hij gezegd. "Ik ben geen documentaire fotograaf die wil laten zien in wat voor ellendige situaties mensen leven. Ik probeer de schoonheid van de mensheid te zoeken. Om de kleine, tastbare momenten te vinden en om mensen te fotograferen met zelfvertrouwen en trots. Zelfs in landen als Oeganda, en gebieden als Mukono waar mensen kilometers moeten lopen voor drinkwater, is er iets moois te vinden."

De foto's functioneren, in zijn eigen woorden, bijna als talismans: dragers van trots, hoop en stille menselijkheid. Een onschuldig kind gekleed in een parelsnoer en een wapperende jurk. De schoonheid van een hand die zichzelf wast. Een groep kinderen die speelt in het ondiepe water. Jerrycans gerangschikt tot abstracte sculpturale vormen, die vervolgens in beweging instorten. De beelden dragen een tijdloosheid die Woudt als centraal beschrijft voor zijn praktijk: geen logo's, geen tijdsmarkeringen, niets dat het beeld in een specifiek decennium plaatst. Ze hadden op elk moment gemaakt kunnen zijn.

De beeldtaal is consequent monochroom, minimaal, geworteld in de esthetiek van de klassieke fotografie en tegelijk volledig hedendaags in uitvoering. De keuze voor zwart-wit is geen esthetisch gemak. "Omdat we in het dagelijks leven al kleur zien, gaat de toegevoegde waarde van kleur in de foto verloren. Ik zoek niet naar de waarheid, ik wil mijn verhaal vertellen." Wat overblijft nadat kleur is verwijderd: vorm, textuur, contrast en de onherleidbare aanwezigheid van elke persoon in het kader.

De serie bestrijkt gelijktijdig drie genres: portret, landschap en stilleven. Woudt behandelt deze niet als aparte categorieën. Een jerrycan kan formeel even interessant zijn als een gezicht. Het lichaam van een kind in water kan een landschap zijn. Wat de beelden verbindt is niet hun onderwerp maar hun kwaliteit van aandacht, ongehaast, observerend, aanwezig bij wat er is in plaats van bij wat was gepland.

Het waterthema, de enige expliciete opdracht, werd geen beperking maar een bindweefsel. Het verschijnt direct in de portretten, als impliciet doel in de jerrycan-stillevens, als omgeving in de meerbeelden en als letterlijk onderwerp in de handenfoto. Het project vond het waterthema op eigen voorwaarden.

Werken in het veld

Woudts werkwijze in Oeganda werd beheerst door dezelfde principes als al zijn veldwerk: open aankomen, ontmoetingen laten leiden, vertrouwen op het proces. Wat anders was in Mukono was de kwaliteit van toegang die kwam via het lokale partnerschap. George maakte niet alleen locaties en toestemmingen mogelijk, maar ook de laag van vertrouwen die elk echt portret vereist voordat het gemaakt kan worden.

"In één dag had ik al veertig portretten, en toen wist ik: dit gaat goed komen." Aan het eind van de derde dag had hij meer materiaal dan van welk eerder project ook. De intensiteit liet zijn sporen na. "Het was zo'n explosie. Het was zo kort en je doet zoveel. Je bent de hele dag bezig en dan raast het voorbij." Sommige beelden, heeft hij gezegd, zijn een soort mysterie geworden, zelfs voor hemzelf, momenten die hij niet meer volledig kan reconstrueren. Die kwaliteit van het herinneringsbeeld, iets dat zich verzet tegen volledige vertaling in uitleg, is aanwezig in de foto's.