Bastiaan Woudt · 30 werken
Peak is een visuele reis naar het hart van de Himalaya, een oeuvre dat de rauwe kracht van de bergen en de stille veerkracht van de mensen die er leven vastlegt. Meer dan een registratie van landschap is het een verkenning van uithoudingsvermogen, eenzaamheid, cultuur en menselijke verbinding op hoogte.
Woudts fascinatie voor het zijn in de bergen groeide nadat hij op de 5.895 meter hoge top van de Kilimanjaro had gestaan, de hoogste berg van Afrika. Het was deze fascinatie die hem eind 2018 deed besluiten contact op te nemen met Snow Leopard, een bedrijf dat expedities naar de hoogste pieken ter wereld organiseert, opgericht en geleid door René de Bos, de eerste Nederlander die de Mount Everest beklom. Vanwege zijn thuissituatie, gelukkig getrouwd met vier kinderen, en het gebrek aan extreme klimervaring, was het veroveren van de hoogste pieken nooit het doel. Maar er zíjn, dezelfde paden bewandelen als de grote klimmers, en vanaf het halfwegpunt omhoog kijken en denken wat als, dat was alles.
De zoektocht naar de juiste bestemming leidde naar de Annapurna, het 55 kilometer lange massief dat onder andere Annapurna I omvat, met 8.091 meter de 9e hoogste piek ter wereld. Na overleg met René kozen ze bewust niet voor Everest: druk, commercieel, en fotografisch misschien niet meer zo interessant als dertig jaar geleden. In plaats daarvan kozen ze wat de lokale bevolking "de moeilijke weg" noemt: een wandeling van 26 dagen, weg van de massa's, weg van alle toeristen en voor het grootste deel weg van alle basiscomfort. Zijn broer Aryan ging mee, een once-in-a-lifetime kans om dit avontuur te delen. Ondersteund door een team van dragers, gidsen en een kok die kampen opzette op de hellingen en voedsel meevoerde voor de reis, trokken ze door de meest afgelegen gebieden, met tenten op hoogtes boven de 5.000 meter. Dagenlang kwamen ze niemand tegen, behalve een enkele lokale bergbewoner.
De route begon in warm, vochtig oerwoud en steeg over ruwweg 3.000 meter hoogteverschil naar sneeuw, nevel en verraderlijke bergpassen als de Namun La. Woudt beschrijft de expeditie als een van de grootste avonturen van zijn leven en carrière, fysiek slopend maar creatief transformerend.
Peak ging niet over het veroveren van toppen. Het ging over het ervaren van de bergen op hun eigen voorwaarden, door de ogen van degenen die er thuis zijn. Zoals Robert McFarlane schrijft in Mountains of the Mind: "De ware zegen van de bergen is niet dat ze een uitdaging of een wedstrijd bieden, iets om te overwinnen en te domineren. Het is dat ze iets zachters en oneindig krachtiger bieden: ze maken ons weer bereid om wonderen te erkennen, of het nu gaat om de donkere draaikolk die water vormt onder een ijsplaat, of het gevoel van zachte mosbanden die zich vormen aan de luwzijde van rotsblokken. In de bergen zijn ontsteekt ons verwondering over de eenvoudigste wisselwerkingen van de fysieke wereld opnieuw."
Voor Woudt werd de onvergetelijke reis versterkt door de eindeloze bergpassen en het hypnotiserende ritme van het lopen. Zo ver verwijderd zijn van de rest van de wereld gaf hem tijd en ruimte om na te denken over het leven. Waar sta ik nu, en waar wil ik naartoe? Letterlijk tijdens de reis, maar ook als metafoor voor het leven. "Er zijn zoveel verschillende redenen, maar uiteindelijk ook helemaal niet. Het is omdat je iets zoekt in jezelf. En zoals McFarlane zei: half omdat je van jezelf houdt, en half omdat je geen idee hebt."
Peak gaat niet simpelweg over mooie bergen. Het gaat over de combinatie van ruige landschappen, stillevens en bovenal de trotse Nepalese mensen die hij onderweg ontmoette. Woudt wilde laten zien dat Nepal meer is dan bergbeklimmen: het gaat om cultuur, dagelijkse taferelen, stilte en spiritualiteit in de hoge bergen.
Het resultaat is een serie monochrome beelden die bewegen tussen uitgestrekte, torenhoge pieken en intieme momenten gedeeld met Nepalese dorpelingen, monniken en dragers. Van dertien aspirant-monniken bij een klooster tot de eigenaar van een theehuis, de portretten getuigen van de gratie en trots, de kracht en wijsheid van de Nepalezen, overal ontvangen met warmte, ondanks ontberingen en isolement. Het is hun gastvrijheid die dit project zijn diep menselijke karakter geeft. In dit project neemt het landschap voor het eerst een centrale plek in binnen Woudts praktijk, maar de menselijke aanwezigheid blijft onlosmakelijk verbonden met zijn beeldtaal.
De beelden sluiten aan bij Woudts kenmerkende grafische, tijdloze zwart-witstijl: sterke contrasten, minimalisme en een bijna abstracte benadering van vorm in zowel landschap als portret. Zijn gebruik van clair-obscur, geworteld in een diepe bewondering voor Rembrandt, geeft het werk zijn opvallende tonale diepte. De keuze om uitsluitend in zwart-wit te fotograferen verwijdert de beelden uit het letterlijke en stelt de kijker in staat dieper te focussen op vorm, textuur en emotie.
Anders dan eerdere projecten met comfortabele omstandigheden, auto's, hotels, werkte Woudt in tenten, op grote hoogte en in extreme kou, waardoor hij moest blijven fotograferen ook wanneer het oncomfortabel was. Hij benadrukt dat je "altijd aan" moet staan: zelfs als je uitgeput of ziek bent, moet je in staat zijn compositie, licht en momenten te zien en te vangen. De onvoorspelbaarheid, plotselinge sneeuw, mist, gevaarlijke paden, betekende dat hij vaak snel moest reageren en op intuïtie en ervaring moest vertrouwen in plaats van op uitgebreide voorbereiding ter plekke.
Zoals hij tegen Metal Magazine zei: "Een van de dingen die ik tijdens deze reis heb geleerd is je bewust te zijn van je omgeving en constant te scannen en alert te zijn op het maken van werk terwijl je loopt, ook als je er geen zin in hebt of je ellendig voelt. Na 26 dagen in een tent te hebben geslapen, en vaak meer dan 20 tot 30 km per dag te lopen op hoogtes tussen de 3.000 en 6.000 meter, denk je soms niet meer aan het fotograferen van de bergen om je heen. Toch kijk je op die momenten anders, je gaat zoeken naar andere vormen, abstracte lijnen, en wanneer je mensen ontmoet ben je blij dat ze voor je camera willen staan, dus elke ontmoeting wordt bijzonder."